Gniazdo szerszeni może sprowokować rój do ataku, a u osoby uczulonej nawet pojedyncze użądlenie może wywołać wstrząs anafilaktyczny. Samodzielne usuwanie rozważ tylko wtedy, gdy gniazdo jest małe, łatwo dostępne, a Ty nie masz alergii. W pozostałych sytuacjach zleć dezynsekcję fachowcom.
Najpierw oceń zagrożenie
Nie każde gniazdo wymaga natychmiastowego usunięcia. Jeżeli znajduje się z dala od domu, ciągów komunikacyjnych i miejsc, w których przebywają dzieci lub zwierzęta, najbezpieczniej pozostawić je w spokoju i obserwować z dystansu. Szerszeń europejski zwykle nie atakuje bez powodu, ale gwałtowne ruchy, hałas i naruszenie gniazda mogą uruchomić jego obronę.
W Polsce spotykamy przede wszystkim szerszenia europejskiego. Gniazda powstają między innymi na strychach, pod okapami, w dziuplach, altanach, budynkach gospodarczych i szczelinach ścian. Najliczniejsza kolonia pojawia się zwykle pod koniec lata, dlatego późne wykrycie gniazda zwiększa ryzyko.
Jak rozpoznać gniazdo os i szerszeni?
Oba gatunki budują papierowe gniazda z włókien roślinnych, ale konstrukcje różnią się wielkością, kształtem i typową lokalizacją. Nie zbliżaj się do nich tylko po to, aby dokładnie obejrzeć materiał.
| Cecha | Gniazdo os | Gniazdo szerszeni |
|---|---|---|
| Wygląd | Zwykle szare, papierowe, kuliste lub owalne | Większe, często brunatne, warstwowe i nieregularne |
| Lokalizacja | Pod ziemią, w szczelinach, pod okapem, na strychu | Na strychach, w dziuplach, pod dachami, w budynkach gospodarczych |
| Rozmiar | Od kilku do kilkunastu centymetrów, zależnie od kolonii | Może osiągać około 50 cm średnicy |
| Zachowanie kolonii | Silna obrona po naruszeniu gniazda | Mniej skłonne do przypadkowego ataku, ale bardzo niebezpieczne po sprowokowaniu |
Sam wygląd gniazda nie pozwala dokładnie ocenić liczby owadów ani ich gotowości do ataku. Jeżeli widzisz intensywny ruch przy otworze, gniazdo znajduje się wewnątrz ściany albo nie możesz ustalić jego granic, potraktuj sytuację jako zadanie dla specjalisty.
Kiedy wezwać firmę dezynsekcyjną?
Nie podejmuj samodzielnego zabiegu, gdy występuje choć jeden z poniższych czynników:
- Masz alergię na jad owadów błonkoskrzydłych lub nie wiesz, jak organizm zareaguje na użądlenie.
- Gniazdo znajduje się wysoko, na drzewie, pod połacią dachu, w rynnie albo w miejscu wymagającym drabiny.
- Owady wlatują do ściany, pod dachówkę lub do innej zamkniętej przestrzeni.
- Gniazdo jest duże, a przy nim widać wiele aktywnych szerszeni.
- W pobliżu są dzieci, osoby starsze, zwierzęta albo osoby, które nie mogą szybko opuścić miejsca zabiegu.
Właściciel lub zarządca prywatnego budynku odpowiada za bezpieczne użytkowanie nieruchomości, dlatego usunięcie gniazda w domu zwykle zleca się firmie dezynsekcyjnej. Straż pożarna nie jest standardową usługą do likwidowania gniazd na prywatnych posesjach. Jej interwencja może być uzasadniona przy bezpośrednim zagrożeniu życia lub zdrowia, szczególnie w obiektach użyteczności publicznej. W sytuacji nagłej należy opisać zagrożenie dyspozytorowi numeru 112.
Czego nie robić?
Domowe metody często kończą się gwałtowną obroną całej kolonii. Bezwzględnie zrezygnuj z następujących działań:
- Nie używaj ognia – papierowe gniazdo łatwo się zapala, a pożar może przenieść się na dach lub elewację.
- Nie zalewaj gniazda wodą – woda zwykle nie dociera do całej kolonii, za to drażni owady i może uszkodzić budynek.
- Nie strącaj gniazda kijem ani innym przedmiotem – rozbicie konstrukcji natychmiast odsłania owady i prowokuje ich atak.
- Nie zatykaj otworu wlotowego – szerszenie mogą wygryźć inne wyjście, także w kierunku wnętrza domu.
Jak usunąć gniazdo szerszeni preparatem?
Jeżeli gniazdo jest niewielkie, łatwo dostępne i nie masz przeciwwskazań zdrowotnych, można rozważyć użycie preparatu przeznaczonego do likwidacji gniazd os i szerszeni. Wybierz aerozol lub gaśnicę z dalekim zasięgiem, na przykład środek zawierający cypermetrynę. Zawsze stosuj produkt zgodnie z etykietą. Zasięg i czas oprysku zależą od konkretnego preparatu.
Przed rozpoczęciem przygotuj pełną ochronę ciała. Potrzebne są:
- grube, szczelnie zapięte ubranie zakrywające szyję i nadgarstki
- rękawice ochronne
- wysokie, zamknięte obuwie
- kapelusz z siatką lub inna pełna osłona twarzy
Następnie postępuj w tej kolejności:
- Wybierz noc lub bardzo wczesny ranek, gdy większość owadów znajduje się w gnieździe i jest mniej aktywna.
- Zamknij okna i drzwi, odsuń domowników oraz zwierzęta, a drogę odwrotu pozostaw całkowicie wolną.
- Nie używaj jasnej latarki skierowanej na gniazdo i nie wykonuj gwałtownych ruchów.
- Stań w bezpiecznej odległości wskazanej na etykiecie, najlepiej poza linią bezpośredniego podejścia do gniazda i zgodnie z kierunkiem wiatru.
- Skieruj strumień na otwór gniazda i nasącz całą konstrukcję przez czas podany przez producenta.
- Natychmiast wycofaj się w spokojny sposób i zamknij za sobą drzwi.
- Odczekaj co najmniej 24 godziny. Przed usunięciem gniazda sprawdź z dużej odległości, czy nie ma aktywności owadów.
Jeśli po tym czasie szerszenie nadal wylatują lub wlatują do gniazda, nie podchodź bliżej i nie powtarzaj zabiegu na własną rękę. Skontaktuj się z firmą dezynsekcyjną. Gniazdo znajdujące się w ścianie lub pod dachem również wymaga fachowej oceny, ponieważ sam oprysk może nie dotrzeć do całej kolonii.
Jak ograniczyć ryzyko powrotu?
Po usunięciu gniazda, już bez narażania się na kontakt z owadami, zabezpiecz miejsce i ogranicz czynniki, które przyciągają szerszenie:
- Załóż moskitiery w oknach, drzwiach i wejściach na strych.
- W kwietniu sprawdź poddasze, altanę, szopę, okap i budynki gospodarcze pod kątem małych zaczątków gniazd.
- Uszczelnij szczeliny przy podbitce, dachu, parapetach i instalacjach przechodzących przez ściany.
- Usuwaj opadłe owoce, resztki słodkich napojów, dżemów i jedzenia pozostawionego po grillu.
- Nie zostawiaj otwartych pojemników z cukrem ani odpadów organicznych w pobliżu domu.
Jeżeli gniazdo jest poza strefą użytkowaną i nie stwarza zagrożenia, jego pozostawienie do końca sezonu może być bezpieczniejsze niż ryzykowna próba likwidacji. Najważniejsza zasada brzmi: przy alergii, dużej kolonii albo trudnym dostępie nie próbuj działać samodzielnie.
Artykuł ma charakter informacyjny. W przypadku użądlenia osoby uczulonej, duszności, obrzęku języka lub gardła, zawrotów głowy albo omdlenia natychmiast zadzwoń pod numer 112.
