Tak, jabłka można wrzucać do kompostownika, ale tylko wtedy, gdy są zdrowe i nie mają objawów chorób grzybowych. Lekko obite, przejrzałe lub naturalnie gnijące owoce nadają się do pryzmy. Jabłka z pleśnią, brunatnymi pierścieniami zarodników albo w postaci twardych mumii trzeba usunąć z ogrodu.
Jak rozpoznać jabłko nadające się do kompostu?
Zdrowe spady są wartościowym materiałem organicznym. Dostarczają kompostowi wilgoci, cukrów i łatwo rozkładającego się miąższu. Drobne obicia po upadku z drzewa nie dyskwalifikują owocu. Trzeba jednak odróżnić naturalne przejrzenie od infekcji grzybowej.
Przy naturalnym rozkładzie skórka zwykle ciemnieje dość równomiernie, a miąższ mięknie bez wyraźnie odgraniczonych ognisk. Lekko kwaśny lub fermentacyjny zapach także nie musi oznaczać choroby. Niepokój powinny wzbudzić naloty, szybko powiększające się brunatne plamy i zasuszone, twarde fragmenty.
| Cecha | Zdrowe jabłko | Jabłko z brunatną zgnilizną |
|---|---|---|
| Wygląd skórki | Równomiernie ciemniejsza lub lekko pomarszczona, bez wyraźnych ognisk | Brunatne, szybko powiększające się plamy, czasem ułożone w pierścienie |
| Nalot | Brak widocznej grzybni i pylących skupień | Biały, szary lub jasnobeżowy nalot, często z pierścieniami zarodników |
| Zapach | Owocowy, kwaśny albo lekko fermentacyjny | Zapach może być początkowo niewyczuwalny, mimo postępujących zmian |
| Miąższ | Miękki i rozkładający się w sposób dość jednolity | Brunatny w miejscach infekcji, z czasem wysycha i twardnieje |
Brunatna zgnilizna jest szczególnie problematyczna, ponieważ porażone owoce pokrywają się zarodnikami, a później mogą zamienić się w tak zwane mumie owocowe. Twarde, zasuszone jabłko pozostawione na drzewie lub pod nim może przechowywać grzybnię i stać się źródłem infekcji w następnym sezonie. W warunkach przydomowego kompostownika nie ma pewności, że patogen zostanie zniszczony.
Jak kompostować zdrowe jabłka?
Jabłka należą do bardzo wilgotnej frakcji zielonej. Szybko się rozkładają, lecz po rozgnieceniu mogą utworzyć zbitą masę, przez którą powietrze nie dociera do wnętrza pryzmy. Skutkiem bywa gnicie beztlenowe, nieprzyjemny zapach i spowolnienie rozkładu.
Przy dodawaniu spadów zastosuj kilka prostych zasad:
- Rozdrobnij większe owoce – przekrój je lub lekko rozgnieć, aby mikroorganizmy szybciej rozłożyły miąższ.
- Przekładaj jabłka materią brązową – użyj suchej słomy, liści, rozdrobnionych gałązek, szarego kartonu albo trocin z czystego drewna.
- Nie twórz grubej warstwy samych owoców – układaj je na materiale strukturalnym, który utrzyma wolne przestrzenie i poprawi przepływ powietrza.
- Kontroluj wilgotność – masa powinna przypominać wilgotną, dobrze odciśniętą gąbkę, a nie mokrą breję.
- Napowietrzaj pryzmę – jeśli pojawia się zapach zgnilizny, przemieszaj materiał i dodaj kolejną porcję suchej frakcji.
W praktyce jabłka powinny być dodatkiem do zróżnicowanej pryzmy, a nie jej głównym składnikiem. Materia brązowa równoważy dużą ilość wody w owocach i ogranicza powstawanie beztlenowych kieszeni. Przy większej partii spadów szczególnie dobrze sprawdzają się rozdrobnione gałązki, grubsza słoma i suchy karton, ponieważ poprawiają strukturę kompostu.
Co zrobić z chorymi jabłkami?
Owoce z brunatną zgnilizną, wyraźną pleśnią, pylącymi pierścieniami zarodników oraz twarde mumie nie powinny trafiać do przydomowego kompostownika. Nie należy też odkładać ich pod drzewem ani przykrywać liśćmi. Takie postępowanie nie usuwa źródła infekcji.
Chore owoce można zagospodarować w jeden z następujących sposobów:
- Głębokie zakopanie – umieść je na głębokości około 40–50 cm, z dala od korzeni drzew i krzewów owocowych, a następnie dokładnie przykryj ziemią.
- Oddanie do bioodpadów – skorzystaj z lokalnego systemu odbioru odpadów biodegradowalnych, jeśli przyjmuje takie odpady.
- Przekazanie do PSZOK-u – sprawdź zasady obowiązujące w swojej gminie, ponieważ sposób przyjmowania bioodpadów może się różnić.
- Usunięcie mumii z drzewa – zbierz także zasuszone owoce pozostające na gałęziach, szczególnie zimą i wczesną wiosną.
Przy zakopywaniu chorych owoców nie umieszczaj ich w pobliżu miejsca, w którym rosną jabłonie lub inne drzewa owocowe. Celem jest odizolowanie materiału od roślin, a nie przeniesienie go do innej części strefy korzeniowej.
Dlaczego nie warto zostawiać spadów pod jabłonią?
Zdrowy, pojedynczy owoc może z czasem rozłożyć się na ziemi, ale większa liczba gnijących jabłek przyciąga osy, muszki, gryzonie i inne zwierzęta. Zalegające spady utrudniają też pielęgnację trawnika i mogą nieprzyjemnie pachnieć.
Jeszcze ważniejsze jest ryzyko fitosanitarne. Porażone owoce i mumie pozostawione pod drzewem przechowują zarodniki brunatnej zgnilizny, które mogą w kolejnym sezonie infekować kwiaty, pędy i owoce. Dlatego spady najlepiej regularnie zbierać, a następnie oceniać każdy owoc osobno.
Zdrowe lub tylko lekko obite jabłka możesz kompostować po wymieszaniu z suchą materią brązową. Owoce z nalotem, brunatnymi ogniskami, pierścieniami zarodników albo w formie mumii trzeba usunąć poza pryzmę i odizolować od sadu.
